..nature..

LIFE - ΦΥΣΗ ..life..
Υγρότοπος Αγρα-Βρυττών-Νησίου
   

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE NATURE

 ΛΗΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LIFE

Το πρόγραμμα LIFENature με τίτλο «Υλοποίηση μέτρων διαχείρισης στον υγρότοπο του Άγρα» και  αριθμό LIFE 03 NAT/GR/000092, υλοποιήθηκε από τον Δήμο Έδεσσας, με στόχο τη διατήρηση της σημαντικής ορνιθοπανίδας της Ζώνης Ειδικής Προστασίας υγροτόπου Άγρα. Το πρόγραμμα αρχικά ήταν τριετές, με διάρκεια από τον Ιούλιο του 2003 έως και τον Ιούνιο 2006, αλλά η καθυστέρηση υλοποίησης ορισμένων δράσεων οδήγησε, σε συνεννόηση με την ομάδα εξωτερικού ελέγχου, στην υποβολή προς την Ε.Ε. αιτήματος τροποποίησης του αρχικού χρονοδιαγράμματος κατά ένα έτος. Το από 23/02/2006 αίτημα τροποποίησης έγινε αποδεκτό με το ENV.E.4/AT/D/(2006) 8312/04-05-2006 έγγραφο της Ε.Ε., που ανέφερε την παράταση του προγράμματος κατά 12 μήνες με καταληκτική ημερομηνία την 01/07/2007. Δικαιούχος του προγράμματος ήταν ο Δήμος Έδεσσας του και εταίροι: 1) Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας, 2) Το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε), 3) Η Αναπτυξιακή Πέλλας Α.Ε. (ΑΝ.ΠΕ. Α.Ε) και 4) η εταιρία συμβούλων ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ Ο.Ε.

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος και πάντα σε συνάρτηση με τον γενικότερο σκοπό και τους ειδικότερους στόχους της κάθε δράσης, εκπονήθηκαν οι διάφορες  μελέτες και παράχθηκε το απαραίτητο υλικό, τα οποία αποτελούν και τα παραδοτέα του προγράμματος, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της αρχικής πρότασης.

 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

ΔΡΑΣΗ Α1 : Συγκρότηση συμφώνου διαχείρισης υγροτόπου και λειτουργία επιτροπής διαχείρισης του υγροτόπου

Στόχοι της δράσης ήταν η σύνταξη και υπογραφή ενός κοινά αποδεκτού Συμφώνου Διαχείρισης του υγροτόπου και η παρακολούθηση των παρεμβάσεων που σχετίζονται με τη διαχείριση του υγροτόπου. Οι στόχοι αυτοί έχουν επιτευχθεί μέσω της υπογραφής του συμφώνου και των τακτικών συνεδριάσεων της Επιτροπής. Ο απώτερος στόχος της δημιουργίας φορέα διαχείρισης για την προστατευόμενη περιοχή θεωρείται ότι έχει προωθηθεί μέσα από τη λειτουργία της Επιτροπής, η οποία πρέπει να σημειωθεί ότι είναι η μοναδική στην Ελλάδα και ήδη αποτελεί παράδειγμα για άλλες περιοχές.

 ΔΡΑΣΗ Α2 : Επεξεργασία-εκπόνηση σχεδίου αποκατάστασης υγροτόπου

Τον Μάιο του 2006 παραδόθηκαν και οι τελευταίες μελέτες του Σχεδίου Αποκατάστασης και πιο συγκεκριμένα, το ίδιο το Σχέδιο στην οριστική του μορφή, όπου περιλαμβάνονται και οι απαραίτητες χωματουργικές εργασίες για τη δημιουργία νησίδων για την άγρια ζωή, καθώς και η μελέτη τεχνικο-οικονομικής διερεύνησης του θέματος αξιοποίησης της βιομάζας καλαμιών που προκύπτει από το πρόγραμμα διαχείρισης. Με τη συγκεκριμένη μελέτη προτείνονται συγκεκριμένες λύσεις για το θέμα της αξιοποίησης, οι οποίες θα μπορούσαν να προωθηθούν από τον ανάδοχο, ώστε να προκύψει ένα ολοκληρωμένο και οικονομικά αυτοχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα διαχείρισης της υπερυδατικής βλάστησης του υγροτόπου. Η δράση υλοποιήθηκε επιτυχώς, υπερκαλύπτοντας τους στόχους της αρχικής πρότασης, τουλάχιστον σε ότι αφορά στην τεχνικοοικονομική διερεύνηση της βιωσιμότητας του προγράμματος διαχείρισης των καλαμώνων.

 ΔΡΑΣΗ Α3 : Επεξεργασία-εκπόνηση σχεδίου διαχείρισης της βόσκησης

Η δράση ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2005 με τη σύνταξη Ειδικής Μελέτης Βελτίωσης και Διαχείρισης Υγρών Λιβαδιών στη Λίμνη Άγρα. Το σχέδιο συντάχθηκε από εξειδικευμένους επιστήμονες του ΕΘΙΑΓΕ. Επιστημονικός υπεύθυνος ήταν ο Δρ. Παν. Πλατής, επιστήμονας με σημαντική ερευνητική εξειδίκευση και εμπειρία τόσο σε θέματα διαχείρισης υγρών λιβαδιών όσο και ειδικότερα στον υγρότοπο Άγρα. Η μελέτη περιλαμβάνει αναλυτική περιγραφή της δομής του υγροτόπου, τις σημερινές συνθήκες διαχείρισης και την επίδραση της βόσκησης στα υγροτοπικά οικοσυστήματα, καθώς και τον προσδιορισμό της βοσκοϊκανότητας. Επίσης, περιγράφονται οι φυσικές και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της περιοχής και  αποτυπώνονται τα προβλήματα και οι δυνατότητες μιας ορθολογικής διαχείρισης των υγρών λιβαδιών.

 

ΔΡΑΣΗ C1 : Επανεγκατάσταση συστάδων παρόχθιας βλάστησης

Προβλέπονταν η επανίδρυση παρόχθιας συστάδας έκτασης 1 εκταρίου, συνολικού μήκους 2000 μέτρων (δηλ. πλάτους 0,5μ.) κατά μήκος της λίμνης και εγκαταστάθηκε φυτεία συνολικής έκτασης 3,6 εκταρίων, μήκους 1800 μέτρων . Επίσης, παρά το ότι δεν προβλέπονταν, συντάχθηκε-υποβλήθηκε και εγκρίθηκε μια (1) «Ειδική Μελέτη Βελτίωση και Διαχείρισης Υγρών Λιβαδιών στη Λίμνη Άγρα» και ακολούθησαν τα δυο επόμενα χρόνια (2005, 2006) απογραφές και συντήρηση της φυτείας. 

 

ΔΡΑΣΗ C2 : Εγκατάσταση δύο παρατηρητηρίων και επέκταση μονοπατιών φύσης

Οι προβλεπόμενοι στόχοι (δύο παρατηρητήρια, ξύλινες προβλήτες και διάδρομοι, συνολικά 5 χλμ μονοπατιών, πινακίδες ερμηνείας περιβάλλοντος και κατεύθυνσης), επιτεύχθηκαν στο ακέραιο. Το δεύτερο ξύλινο παρατηρητήριο, αντικαταστάθηκε από τοιχίο θέασης. Οι υποδομές που δημιουργήθηκαν θεωρούνται πλήρεις.

 

ΔΡΑΣΗ C3 : Βελτίωση συνθηκών φωλεοποίησης, τροφοληψίας και διαβίωσης για τα απειλούμενα είδη

Η δημιουργία σχεδιών και νησίδων συναρτήθηκε με τη βελτίωση του ενδιαιτήματος φωλεοποίησης, και καταφυγίου της ορνιθοπανίδας. Αν και ακόμη δεν καταγράφηκαν περιπτώσεις φωλεοποίησης επάνω στις σχεδίες, οι μέχρι σήμερα παρατηρήσεις δείχνουν εντατική χρήση τους από αρκετά υδρόβια πουλιά, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται λαγγόνες και αργυροπελεκάνοι, που αρκετά συχνά τις χρησιμοποιούν ως χώρους ανάπαυσης και καταφυγίου. Άλλα είδη που έχουν καταγραφεί να τις χρησιμοποιούν είναι οι κορμοράνοι, οι φαλαρίδες, οι σταχτοτσικνιάδες, οι λευκοτσικνιάδες και οι μκροτσικνιάδες. Δυστυχώς η παρουσία των μουστακογλάρονων παραμένει περιστασιακή στον υγρότοπο, με αποτέλεσμα να μην έχουν μέχρι σήμερα καταγραφεί περιστατικά παρατεταμένης χρήσης των σχεδιών από το συγκεκριμένο είδος. Αντίθετα, έχουν καταγραφεί αρκετές περιπτώσεις χρήσης των σχεδιών από βαλτόπαπιες για ξεκούραση. Ένας δευτερεύων αλλά αξιοσημείωτος ρόλος κάποιων σχεδιών είναι η σχέση τους με τις υποδομές παρατήρησης, αφού διευκολύνουν την παρατήρηση πουλιών από το χώρο του παρατηρητηρίου.  Ρόλος τους ως προς αυτό κρίνεται ιδιαίτερα πετυχημένος. Σε ότι αφορά στην πειραματική κοπή καλαμώνων για βελτίωση του ενδιαιτήματος τροφοληψίας των πουλιών,  η συγκεκριμένη ζώνη που κόπηκε τα 2006, χρησιμοποιήθηκε από μικροτσικνιάδες, κρυπτοτσικνιάδες, νυχτοκόρακες και σταχτοτσικνιάδες, καθώς κα από λαγγόνες, την περίοδο από Ιούλιο έως και Οκτώβριο 2006. Επομένως ως πιλοτική διαχειριστική πρακτική κρίνεται απολύτως επιτυχής.  

 

ΔΡΑΣΗ D1 : Διαχείριση του υγροτόπου διαμέσου της ελεγχόμενης βόσκησης

Η παρούσα δράση επεδίωξε τη διαχείριση των υγρολίβαδων με πρακτικά μέτρα διαχείρισης και τα οποία θα προέκυπταν ως συμπεράσματα μετά την εκπόνηση ενός ειδικού σχεδίου διαχείρισης της βόσκησης (δράση Α3). Ορισμένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα του παραπάνω σχεδίου ήταν η βελτίωση της κατανομής (χωρικής) της βόσκησης με τη συντήρηση-κατασκευή ξύλινων γεφυρών και την περίφραξη-κοπή δοκιμαστικής έκτασης στα όρια υγρολίβαδων-καλαμώνων.

 

ΔΡΑΣΗ D2 : Εγκατάσταση και λειτουργία προγράμματος φύλαξης του υγροτόπου

Με την πρόσληψη δύο φυλάκων, αντί του ενός που προβλεπόταν αρχικά, οι στόχοι της δράσης καλύφθηκαν σε ικανοποιητικότερο βαθμό, καθώς οι περιπολίες γίνονταν σε βάρδιες και η φύλαξη του υγροτόπου κάλυπτε μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Επίσης, η εντοπιότητα των φυλάκων βοήθησε στην ευκολότερη απομάκρυνση των κυνηγών από την περιοχή του υγροτόπου. Τέλος, η τήρηση ημερήσιων δελτίων απολογισμού έργου βοήθησε στον εντοπισμό θέσεων που παρουσίαζαν συχνότητα προβλημάτων και στην έγκαιρη πρόληψη αυτών.

 

ΔΡΑΣΗ D3 : Διαχείριση παρόχθιου καλαμώνα, βιοτόπου ιχθυοπανίδας και  αποκατάσταση θέσεων αναπαραγωγής ψαριών

Στόχος της δράσης ήταν η απόκτηση εμπειρίας, τεχνογνωσίας, αναγκαίου εξοπλισμού και επιχειρησιακής επάρκειας από πλευράς των διαχειριστών του υγροτόπου, στο θέμα της διαχείρισης των καλαμώνων, ως μέτρου αποκατάστασης του υγροτοπικού οικοσυστήματος και αναβάθμισής τους προς όφελος της βιοποικιλότητας (πουλιά και ψάρια), αλλά και της τοπικής κοινωνίας (ιχθυοπαραγωγή). Παράλληλα, η έναρξη του προγράμματος κοπής, ώστε να προκύψουν τα πρώτα άμεσα οφέλη για τη βιοποικιλότητα. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε κοπή έως και του 5% του καλαμώνα ετησίως. Το σχέδιο διαχείρισης προβλέπει κλιμάκωση της κοπής, χειμώνα και καλοκαίρι, με συνδυασμένη χρήση των φορητών και του τροχήλατου καλαμοκοπτικού, με πλωτό καλαμοκοπτικό μηχάνημα. Το τελευταίο είναι το πολυμηχάνημα της ΔΕΗ, το οποίο ακόμη δεν έχει ενεργοποιηθεί επιχειρησιακά. Με δεδομένη την έκταση των 2.800 περίπου στρεμμάτων καλαμώνα και υγρών λιβαδιών στον υγρότοπο, η κάλυψη του 5% ετησίως (αρχικός στόχος) ισοδυναμεί με περίπου 140 στρέμματα κομμένων καλαμιών και βούρλων. Αντί του στόχου αυτού, έχουν κοπεί περίπου 50 στρέμματα, ποσοστό περίπου 2% της συνολικής έκτασης. Εκτιμάται ότι με την εισαγωγή και του πλωτού καλαμοκοπτικού στο πρόγραμμα κοπής θα μπορέσει να επιτευχθεί ο στόχος του 5% ετησίως.

Ως προς τους αρχικούς στόχους της δράσης, έχουν επιτευχθεί στο ακέραιο εκείνοι που σχετίζονται με την επιχειρησιακή επάρκεια και τεχνογνωσία από πλευράς διαχειριστών του συστήματος, ενώ υπολείπεται του αρχικού στόχου προς το παρόν, η έκταση του καλαμώνα που διαχειρίζεται ετησίως με κοπή.

 

ΔΡΑΣΗ Ε1 : Λειτουργία του Κέντρου Ενημέρωσης υγροτόπου Άγρα

Το Κέντρο Ενημέρωσης δέχεται καθημερινά επισκέπτες τόσο μεμονωμένα όσο και σε ομάδες, ενώ τη χειμερινή περίοδο πολλά σχολεία επισκέπτονται τον υγρότοπο και πληροφορούνται για αυτόν.

Επιπλέον σημαντικός είναι ο αριθμός των οικοτουριστών-επισκεπτών της περιοχής, οι οποίοι  ενημερώθηκαν – ξεναγήθηκαν εντός του Κέντρου ενώ παράλληλα τους δόθηκε πληροφοριακό υλικό (φυλλάδια, αφίσες κ.α.). Η θέση του Κέντρου σε σχέση με τους οδικούς άξονες της περιοχής είναι η κατάλληλη αφού βρίσκεται πάνω στην Εθνική οδό Έδεσσας - Φλώρινας. Σημαντικός αριθμός κυρίως χειμερινών επισκεπτών του χιονοδρομικού κέντρου «Βόρας» διέρχεται μπροστά από το Κέντρο Ενημέρωσης Υγροτόπου Άγρα-Βρυτών-Νησίου. Για τον παραπάνω λόγο η επισκεψιμότητα είναι αυξημένη τους χειμερινούς μήνες ενώ τους καλοκαιρινούς έχουμε μεγάλο ποσοστό οικοτουριστών από χώρες της Βορειοδυτικής Ευρώπης (ενδεικτικά οι χώρες προέλευσης είναι Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο και Αγγλία).

 

ΔΡΑΣΗ Ε2 : Βελτίωση των δυνατοτήτων περιβαλλοντικής ενημέρωσης για τον υγρότοπο, με τη δημιουργία συμπληρωματικής αίθουσας ερμηνείας περιβάλλοντος

Η δράση ολοκληρώθηκε με επιτυχία και στο τμήμα της που αφορά στον εξοπλισμό του χώρου. Το τελικό αποτέλεσμα, σε ό,τι αφορά στο εμβαδό της νέας αίθουσας αλλά και στην ποιότητα κατασκευής, είναι καλύτερο από το αρχικώς αναμενόμενο, αφού αξιοποιήθηκαν στο μέγιστο βαθμό οι δυνατότητες που δημιουργεί η διαδικασία προσφορών από πλευράς των εργολάβων.

 

ΔΡΑΣΗ Ε3 : Παραγωγή υλικού ερμηνείας περιβάλλοντος

Το φυλλάδιο προβλεπόταν να εκτυπωθεί σε 10.000 αντίτυπα και να είναι ελληνοαγγλικό.  Επελέγη τελικά η λύση της παραγωγής δύο ξεχωριστών φυλλαδίων, ενός στα ελληνικά και ενός στα αγγλικά, ώστε να είναι καλύτερο το αποτέλεσμα. Η αλλαγή αυτή προς το καλύτερο, δεν επιβάρυνε τον προϋπολογισμό της δράσης. Ο οικοτουριστικός οδηγός προβλεπόταν να εκτυπωθεί σε 5.000 αντίτυπα και σε τόσα τελικά εκτυπώθηκε. Και τα δύο έντυπα θεωρήθηκαν ιδιαίτερα επιτυχή όσον αφορά το περιεχόμενο και τη γενικότερη αισθητική τους, με αποτέλεσμα να έχουν σήμερα σχεδόν εξαντληθεί και να καταβάλλονται προσπάθειες εξεύρεσης πόρων από άλλες πηγές για μελλοντική ανατύπωσή τους. Η ιστοσελίδα του προγράμματος λειτουργεί όπως προβλεπόταν, με ελληνικές και αγγλικές σελίδες.

 

ΔΡΑΣΗ Ε4 : Δημιουργία υλικού περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τον υγρότοπο

Το Πακέτο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το υγρότοπο, παράχθηκε σε 1000 αντίτυπα όπως προβλεπόταν αρχικά. Η χρήση του υπήρξε τόσο επιτυχής, ώστε το ΚΠΕ Έδεσσας προχώρησε σε ανατύπωση 500 αντιτύπων με δικά του έξοδα, μετά την εξάντληση των ανατύπων του πακέτου.

 

ΔΡΑΣΗ Ε5 : Διοργάνωση συναντήσεων και ημερίδων και μιας διεθνούς συνάντησης εργασίας για το πρόγραμμα

Η υλοποίηση της δράσης ολοκληρώθηκε με την επιτυχή διοργάνωση των ημερίδων και συναντήσεων που προβλέπονταν, μέσα από τις οποίες επιτεύχθηκαν και οι γενικότεροι στόχοι του προγράμματος, δηλαδή η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τον υγροβιότοπο.

 

   
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE- ΦΥΣΗ, ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΤΟΝ ΥΓΡΟΤΟΠΟ ΑΓΡΑ-ΒΡΥΤΤΩΝ-ΝΗΣΙΟΥ
LIFE  (C) 2005-2008  .

ΚΕΝΤΡΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ

 

Πρόγραμμα LIFE NATURA 2000
O Υγρότοπος Τα Προβλήματα
Η Φύση Ο Άνθρωπος
Η Συνύπαρξη Δράσεις

[Έδεσσα] [Τι θα δείτε] [Ιστορία] [Φιλοξενία] [ Χειμερινές Αποδράσεις] [Φυσική Ομορφιά]
 [Οδηγός Χάρτης πόλης] [Διασκέδαση] [Δραστηριότητες] [Παραδοσιακή Κουζίνα]
 [Παραδοσιακές Εκδηλώσεις] [Κέντρο Τουριστικής Πληροφόρησης]

Ορεινή Πέλλα γνωρίστε την και περιηγηθείτε.

www.edessacity.gr

Copyright © 1997-2005 Creative ΔΕΚΕ\EDP-M.I.S. All rights reserved.