..nature..

LIFE - ΦΥΣΗ ..life..
Υγρότοπος Αγρα-Βρυττών-Νησίου
...

Το Πρόγραμμα - Γενική Αναφορά

 Εισαγωγή

Ο υγρότοπος Άγρα - Βρυττών – Νησίου βρίσκεται στο Νομό Πέλλας,  7 χλμ. ΒΔ της πόλης της Έδεσσας και καλύπτει έκταση περίπου 6.000 στρεμμάτων. Σχηματίζεται εκατέρωθεν του ποταμού Εδεσσαίου, στην περιοχή που καταλάμβανε παραποτάμιος βάλτος, γνωστός στην αρχαιότητα με την ονομασία έλος Τιάβου. Ο υγρότοπος πήρε τη σημερινή του μορφή, κατά τη δεκαετία του 1950, μετά από παρεμβάσεις της ΔΕΗ, για να καλυφθούν οι ανάγκες του Υδροηλεκτρικού Σταθμού Άγρα.

Η ύπαρξη του παλαιότερου βάλτου, δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για την εξέλιξη του οικοσυστήματος σε πολύ αξιόλογο βιότοπο, με μεγάλη αξία για τη βιοποικιλότητα, ιδιαίτερα για την ορνιθοπανίδα. Συνολικά έχουν καταγραφεί περισσότερα από 140 είδη πουλιών, με πιο χαρακτηριστικά τους κύκνους, τις φαλαρίδες, τα νανοβουτηχτάρια και τους μικροτσικνιάδες, καθώς και αρκετά είδη πάπιας, με σημαντικότερο τη σπάνια βαλτόπαπια.

Στον υγρότοπο εμφανίζονται διαπλάσεις που συνιστούν έναν από τους ελάχιστους ενεργούς τυρφώνες της χώρας μας. Το βάθος της τύρφης ξεπερνάει κατά τόπους και τα 20 μέτρα και αν λάβουμε υπόψη ότι για την παραγωγή ενός μέτρου απαιτούνται περίπου 2.000 χρόνια, προκύπτει ότι η ηλικία του υγροτόπου ξεπερνάει τα 40.000 χρόνια.

Ο πλούτος των οργανισμών που φιλοξενoύνται στον υγρότοπο, συνδέεται με την ποικιλία των βιοτόπων του, τόσο εκείνων που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το υγρό στοιχείο, όσο και αυτών της περιβάλλουσας ημιορεινής ζώνης.

Ο κυρίαρχος τύπος υγροτοπικής βλάστησης είναι οι καλαμώνες, με χαρακτηριστικά είδη τα καλάμια, βούρλα και ψαθιά, όπου βρίσκουν καταφύγιο αρκετά είδη ασπονδύλων, αμφιβίων, ερπετών αλλά και υδρόβιων πουλιών.  Στη δυτική πλευρά του υγροτόπου, σχηματίζονται υγρά λιβάδια, ενδιαίτημα σημαντικό για ερωδιούς και παρυδάτια πουλιά. Κατά θέσεις εμφανίζονται ασβεστούχοι βάλτοι, οικότοπος προτεραιότητας για την Ε.Ε. Είναι ασταθή και ευαίσθητα οικοσυστήματα που εξαρτώνται από τη διατήρηση μιας συγκεκριμένης στάθμης νερού και απειλούνται είτε από υδρολογικές μεταβολές, είτε από την επέκταση των καλαμώνων και των αγροτεμαχίων.

Στις υδάτινες επιφάνειες κυριαρχούν πλευστόφυτα όπως οι ποταμογείτονες και τα νούφαρα, δημιουργώντας θέσεις κατάλληλες για την απόθεση των αυγών των ψαριών.

Σημειακά και στις όχθες των καναλιών που διαρρέουν τον υγρότοπο, διατηρούνται συστάδες παρόχθιας βλάστησης, απομεινάρια του παραποτάμιου υγροτόπου του παρελθόντος,  με ιτιές, λεύκες και σκλήθρα, ενδιαιτήματα πολύ σημαντικά για την διαβίωση των υδρόβιων πουλιών. Στη γύρω από τον υγρότοπο αγροτική ζώνη κυριαρχούν οι κερασιές, ενώ στους γύρω λόφους αναπτύσσονται δάση, θαμνότοποι και λιβάδια, βιότοποι κατάλληλοι για αρπακτικά και στρουθιόμορφα πουλιά.

Η διαχρονική παρουσία του ανθρώπου στην περιοχή, συνδέθηκε από την αρχαιότητα, πέρα από παραδοσιακές χρήσεις όπως η αλιεία και η κτηνοτροφία που ασκούνται στον άμεσο χώρο του υγροτόπου, με την αειφορική αξιοποίηση του νερού, για την παραγωγή ενέργειας από υδατοπτώσεις αλλά και για την άρδευση αγροτικών εκτάσεων, δραστηριότητες που ασκούνται σε μια ευρύτερη ζώνη που περιλαμβάνει και την πόλη της Έδεσσας.

Ο υγρότοπος υπάγεται διοικητικά στο Δήμος Έδεσσας και περικλείεται μεταξύ των οικισμών Άγρα, Βρυττών και Νησίου. Η παρουσία του ανθρώπου στην περιοχή, αλλά και η αρμονική συμβίωσή του με το υγρό στοιχείο, χρονολογείται ήδη αρκετές χιλιετίες, όπως μαρτυρούν ευρήματα πασσαλόπηκτου οικισμού στην περιοχή των πηγών Βρυττών, καθώς και άλλα των κλασσικών χρόνων στο λόφο Φιλοκάστρου.

Από τους αρχαίους χρόνους, η περιοχή ήταν συνδεδεμένη με την πόλη της Έδεσσας, την οποίας αποτελούσε εξωτερικό σύνορο, αλλά και δίοδο διέλευσης προς τη Μακεδονική ενδοχώρα. Την περιοχή διέσχιζε η αρχαία Εγνατία Οδός, ενώ την ίδια διαδρομή χρησιμοποιούν σήμερα η Ε.Ο. Έδεσσας – Φλώρινας, αλλά και η σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Φλώρινας. Η τελευταία μάλιστα διέρχεται μέσα από τον υγρότοπο. 

Από την αρχαιότητα μέχρι και τα μέσα του προηγούμενου αιώνα, το νερό του ποταμού Εδεσσαίου χρησιμοποιούταν για να δώσει κίνηση σε νερόμυλους αλλά και στην πολύ σημαντική βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας της Έδεσσας.

Σήμερα, οι κύριες ασχολίες των κατοίκων της περιοχής είναι η καλλιέργεια της κερασιάς και η κτηνοτροφία, ενώ σημαντικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική ζωή έχει παίξει η δημιουργία του Υδροηλεκτρικού Σταθμού Άγρα, ο οποίος απασχολεί δεκάδες κατοίκους.

Το νερό αποτελεί τη βάση για τη ζωή που αναπτύσσεται στον υγρότοπο, αλλά και για μια σειρά από δραστηριότητες ζωτικής σημασίας για την τοπική κοινωνία. Αφού δώσει ζωή στα πολύτιμα οικοσυστήματά του υγροτόπου, οδηγείται στον υδροηλεκτρικό σταθμό Άγρα, όπου χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας. Στη συνέχεια ρέει προς την Έδεσσα για να τροφοδοτήσει τα κανάλια που διασχίζουν τα πάρκα της πόλης και τους καταρράκτες, τον σημαντικότερο πόλο έλξης της. Από εκεί, συνεχίζει την πορεία του για να κινήσει ένα δεύτερο υδροηλεκτρικό σταθμό, κατόπιν συλλέγεται σε ταμιευτήρα, απ΄ όπου αρδεύονται 50.000 στρέμματα  γεωργικής γης και ότι απομένει, συνεχίζει το ταξίδι προς τη θάλασσα, ολοκληρώνοντας έτσι έναν κύκλο πολύτιμης παρουσίας του στη φύση και πολλαπλής αξιοποίησής του από τον άνθρωπο.

Ο υγρότοπος και η γύρω περιοχή έχουν ενταχθεί στο δίκτυο των Ζωνών Ειδικής Προστασίας με βάση την Οδηγία για τη διατήρηση των πουλιών.  Στο πλαίσιο της Οδηγίας των οικοτόπων, έχει συμπεριληφθεί στους τόπους που προτείνονται για ένταξη στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Το δίκτυο αυτό περιλαμβάνει τους σημαντικότερους φυσικούς βιοτόπους της Ευρώπης και έχει ως σκοπό τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιβίωσης των πιο σπάνιων και απειλούμενων ειδών και οικοτόπων, μέσα από μέτρα και πολιτικές που προωθούν εναλλακτικές μορφές τοπικής ανάπτυξης, όπως ο οικοτουρισμός, ο αγροτουρισμός, η βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία.

 Το περιβαλλοντικό πρόβλημα και το πρόγραμμα Life

Έχουμε λοιπόν μια χαρακτηριστική περίπτωση διαχρονικής συνύπαρξης του ανθρώπου με τη φύση, η αρμονία της οποίας έχει διαταραχθεί τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας προβλημάτων που αντιμετωπίζει το υγροτοπικό οικοσύστημα. Οι επιπτώσεις των προβλημάτων αυτών οδήγησαν στην ευαισθητοποίηση των τοπικών φορέων, με αποτέλεσμα να πραγματοποιείται σήμερα πρόγραμμα Life – Φύση, με τίτλο «Υλοποίηση μέτρων διαχείρισης στον υγρότοπο του Άγρα». Το πρόγραμμα επιδιώκει την εφαρμογή διαχείρισης πολλαπλών σκοπών και την ανάδειξη του υγροτόπου με τρόπο συμβατό προς τη διατήρηση των λειτουργιών και αξιών του.

Ο υγρότοπος στο παρελθόν επικοινωνούσε με τη λίμνη Βεγορίτιδα, μέσω σήραγγας που είχε κατασκευάσει η ΔΕΗ. Η πτώση της στάθμης της Βεγορίτιδας κατά τις τελευταίες δεκαετίες, απέκοψε την επικοινωνία της με τον υγρότοπο, περιορίζοντας πολύ την ποσότητα του νερού που εισρέει σε αυτόν. Επιπλέον, η αύξηση της χρήσης λιπασμάτων, που ακολούθησε την εντατικοποίηση της καλλιέργειας κερασιού στην γύρω περιοχή, επιβάρυνε την ποιότητα του νερού. Συνέπεια, άμεση και οφθαλμοφανής, η υπερβολική ανάπτυξη των υδρόβιων φυτών και του καλαμιού, που περιόρισε την κυκλοφορία του νερού. Χειροτέρεψε έτσι η οικολογική κατάσταση των βιοτόπων των ψαριών και της καραβίδας και μειώθηκαν οι πληθυσμοί τους, σε βαθμό που έχουν πάψει σήμερα να αποτελούν αξιόλογο πόρο για τους ενδιαφερόμενους, δηλαδή για τους ψαράδες και τα ψαροφάγα πουλιά. Περιορίστηκαν δηλαδή η αλιευτική και η οικολογική αξία του υγροτόπου, οι οποίες προϋπήρχαν των έργων και διευθετήσεων της ΔΕΗ στην περιοχή.

Το πρόγραμμα Life υλοποιείται από το Δήμο Έδεσσας σε συνεργασία με την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας, την Αναπτυξιακή Πέλλας Α.Ε., το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. και την εταιρεία συμβούλων Ενδιαίτημα. Στοχεύει στην υλοποίηση ολοκληρωμένων μέτρων διαχείρισης για την αποκατάσταση του υγροτόπου του Άγρα, λαμβάνοντας υπόψη τις πρακτικές διαχείρισης που αποκομίστηκαν από προηγούμενο πρόγραμμα Life και εμπλέκοντας τους κύριους ενδιαφερόμενους της προστατευμένης περιοχής.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δράσεις που αναμένεται ότι θα βοηθήσουν στην ανάκαμψη των πληθυσμών των φυτών και ζώων, ιδιαίτερα των σπάνιων πουλιών που ζουν στον υγρότοπο, στην τόνωση παραδοσιακών δραστηριοτήτων όπως το ψάρεμα και η κτηνοτροφία, στην ενημέρωση – ευαισθητοποίηση του τοπικού πληθυσμού και των επισκεπτών, καθώς και την ήπια ανάδειξη της περιοχής με τρόπο συμβατό προς τη διατήρηση της τοπικής φυσικής κληρονομιάς.

Βασική επιδίωξη του προγράμματος αποτελεί η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για την επαναφορά της αρμονίας ανάμεσα στον άνθρωπο και στο φυσικό πλούτο του υγροτόπου. Τα μέτρα αναμένεται να συνεισφέρουν α) στη συνολική βελτίωση προστασίας της περιοχής, για τον πολλαπλασιασμό των ειδών πτηνών προτεραιότητας, β) στην αποκατάσταση των λειτουργιών του υγροτόπου προς όφελος της βιοποικιλότητας και της τοπικής κοινωνίας και γ) στην προώθηση της περιβαλλοντικής ερμηνείας και οικοτουριστικών δραστηριοτήτων συμβατών με την προστασία της περιοχής.

 Περιγραφή των δράσεων του προγράμματος

Το πρόγραμμα περιελάμβανε 16 διαφορετικές δράσεις, που στόχευαν στο συντονισμό των ενεργειών διαχείρισης στην περιοχή, στη σύνταξη καθοδηγητικών εγγράφων, όπως το Σχέδιο Αποκατάστασης του Υγροτόπου, και διαχειριστικών πρακτικών για συγκεκριμένες δράσεις του προγράμματος, στην υλοποίηση δράσεων όπως η φύτευση παρόχθιας βλάστησης, η βελτίωση των υγρολίβαδων μέσω της ελεγχόμενης βόσκησης, η διαχείριση των καλαμώνων, η βελτίωση των συνθηκών φωλεοποίησης, τροφοληψίας και διαβίωσης για τα απειλούμενα είδη, η παραγωγή πληροφοριακού υλικού για τον υγρότοπο και ενός ολοκληρωμένου πακέτου Ερμηνείας Περιβάλλοντος, προσανατολισμένου στην προστασία του υγροτόπου, για τα σχολεία της περιοχής και η βελτίωση των υποδομών πληροφόρησης των επισκεπτών με τη δημιουργία μονοπατιών, παρατηρητηρίων και ερμηνευτικών πινακίδων. Οι παράνομες ενέργειες στην περιοχή ελέγχονταν από τη λειτουργία του προγράμματος φύλαξης. Τα αποτελέσματα των διαφόρων δράσεων του προγράμματος στα είδη πτηνών προτεραιότητας, τους οικοτόπους και την ποιότητα των νερών ελέγχονταν μέσω ολοκληρωμένης και συστηματικής παρακολούθησης από το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. και την ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ ΟΕ.

Στις επόμενες σελίδες ακολουθεί μια σύντομη περιγραφή των δράσεων του προγράμματος και των αποτελεσμάτων τους.

 Συγκρότηση Συμφώνου Διαχείρισης υγροτόπου και λειτουργία Επιτροπής Διαχείρισης του Υγροτόπου

Ένας αριθμός δημόσιων φορέων, μεταξύ των οποίων η Δ.Ε.Η., ο Δήμος Έδεσσας, η Ν.Α. Πέλλας, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και ένας αριθμός τοπικών συμμετεχόντων είναι υπεύθυνοι για την ολοκλήρωση των διαχειριστικών μέτρων στον υγρότοπο. Πολλές φορές οι παρεμβάσεις τους δεν είναι συντονισμένες και έχουν ως αποτέλεσμα αντικρουόμενες χρήσεις. Για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης, το πρόγραμμα μάζεψε όλους τους συμμετέχοντες και τους έπεισε να υπογράψουν ένα σύμφωνο συνεργασίας για την προστασία του υγροτόπου, που περιλαμβάνει την ίδρυση και λειτουργία μιας Διαχειριστικής Αρχής του υγροτόπου, οργανώνοντας τις παρεμβάσεις τους σύμφωνα με τις διατάξεις του Συμφωνητικού, του Σχεδίου Διαχείρισης και του Σχεδίου Αποκατάστασης του υγροτόπου. Η επιτροπή συνεδριάζει δύο φορές το χρόνο και αναμένεται να λειτουργεί έως ότου το Υπουργείο Περιβάλλοντος να ιδρύσει το Σώμα Διαχείρισης Υγροτόπου, σύμφωνα με τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας.

 Επεξεργασία – εκπόνηση Σχεδίου Αποκατάστασης Υγροτόπου

Για την αντιμετώπιση των κυριότερων απειλών του υγροτόπου, η ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ εκπόνησε ένα Σχέδιο Αποκατάστασης, το οποίο καλύπτει διάφορες πτυχές της διαχείρισης του υγροτόπου, συμπεριλαμβανομένων της αποκατάστασης των οικοτόπων, της διαχείρισης των καλαμώνων, της βελτίωσης της κυκλοφορίας του νερού, της αποκατάστασης των ενδιαιτημάτων τροφοληψίας και φωλεοποίησης πτηνών και ψαριών. Το Σχέδιο παρέχει ένα πολύτιμο εργαλείο στους διαχειριστές της περιοχής για να συνεργαστούν και να ολοκληρώσουν τις διαχειριστικές παρεμβάσεις.

 Επεξεργασία – εκπόνηση Σχεδίου Διαχείρισης της Βόσκησης για τα υγρά λιβάδια

Ένας σημαντικός στόχος του προγράμματος ήταν η αποκατάσταση των υγρολίβαδων, μέσω της παροχής οδηγιών προς τους κτηνοτρόφους για εφαρμογή ελεγχόμενης βόσκησης, ανάλογα με την έκταση της περιοχής. Γι’ αυτό το λόγο οι ειδικοί του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. συνέταξαν ένα σχέδιο διαχείρισης της βόσκησης ειδικά για την περιοχή, ώστε να εφαρμοστεί στα υγρολίβαδα του Άγρα.

 Διαχείριση των υγρών λιβαδιών διαμέσου της ελεγχόμενης βόσκησης

Οι οδηγίες του σχεδίου διαχείρισης της βόσκησης εφαρμόστηκαν από το πρόγραμμα. Για τη μείωση της υπερβόσκησης ορισμένων περιοχών, αποφασίστηκε να αναστυλωθούν κάποιες παλιές ξύλινες γέφυρες, βοηθώντας την κίνηση των κοπαδιών στα διάφορα τμήματα των λιβαδιών. Με τον τρόπο αυτό τα κοπάδια μπορούσαν να βοσκήσουν σε ολόκληρη την περιοχή, με αποτέλεσμα να μειωθεί η βοσκητική πίεση σε περιοχές που είχαν υπερχρησιμοποιηθεί. Η δράση αυτή εκτιμήθηκε πολύ από τους τοπικούς κτηνοτρόφους  βελτίωσε το προφίλ του προγράμματος στην τοπική κοινωνία.

 Επανεγκατάσταση συστάδων παρόχθιας βλάστησης

Ο ευτροφισμός του υγροτόπου και η επέκταση του καλαμώνα, σε συνδυασμό με την παράνομη υλοτομία κατά το παρελθόν, είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της παρόχθιας βλάστησης. Για την αποκατάσταση αυτών των πολύτιμων περιοχών, το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. εκπόνησε μελέτη για την επανεγκατάσταση της παρόχθιας βλάστησης σε συγκεκριμένες περιοχές. Κατά την υλοποίηση της δράσης μαζεύτηκαν σπόροι από τοπικά δέντρα και φυτεύτηκαν σε φυτώρια του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Την επόμενη χρονιά τα φυτά μεταφέρθηκαν στις προβλεπόμενες περιοχές και φράχτηκαν για την αποφυγή ζημιών από τα κοπάδια. Μαθητές της περιοχής ασχολήθηκαν με τη φύτευση, ως ενέργεια ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας. Εκατοντάδες δέντρα φυτεύτηκαν γύρω από τον υγρότοπο και κατά μήκος συγκεκριμένων καναλιών.

 Βελτίωση συνθηκών φωλεοποίησης, τροφοληψίας και διαβίωσης για τα απειλούμενα είδη

Για την αύξηση των ασφαλών περιοχών, κατάλληλων για φωλεοποίηση ή κούρνιασμα των υδρόβιων πτηνών, η ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ σχεδίασε πέντε ξύλινες σχεδίες, οι οποίες κατασκευάστηκαν από το Δήμο Έδεσσας και τοποθετήθηκαν σε επιλεγμένες θέσεις μέσα στον υγρότοπο. Από την αρχή τα πουλιά χρησιμοποίησαν αυτές τις σχεδίες για ξεκούραση και ευελπιστούμε ότι σε μερικά χρόνια θα χρησιμοποιηθούν και για φωλεοποίηση από ορισμένα είδη.

 Διαχείριση παρόχθιου καλαμώνα, βιοτόπου ιχθυοπανίδας και αποκατάσταση θέσεων αναπαραγωγής ψαριών

Μια από τις κυριότερες δράσεις βελτίωσης των συνθηκών ενδιαιτήματος στον υγρότοπο ήταν η υλοποίηση του σχεδίου διαχείρισης του καλαμώνα, σύμφωνα με τις σχετικές μελέτες του Σχεδίου Αποκατάστασης. Για το λόγο αυτό ο Δήμος Έδεσσας με τη συμβουλή των ειδικών της ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ προμηθεύτηκε τον κατάλληλο εξοπλισμό (καλαμοκοπτικά και έναν μικρό ελκυστήρα) για την χειμερινή και θερινή κοπή των καλαμιών από την πλευρά της όχθης. Ο εξοπλισμός για την κοπή από την πλευρά της λίμνης αποφασίστηκε να αγοραστεί από τη Δ.Ε.Η., με δικά της κεφάλαια, εξαιτίας του υψηλού κόστους του σχετικού πολυμηχανήματος. Όντως, το κόστος του μηχανήματος ήταν εξαπλάσιο του κεφαλαίου εξοπλισμού του προγράμματος. Μέσω αυτής της συμφωνίας το πρόγραμμα πέτυχε τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή της Δ.Ε.Η. στις δράσεις, προς όφελος του υγροτόπου. Με τη χρήση των καλαμοκοπτικών από την πλευρά της όχθης ο Δήμος ξεκίνησε την υλοποίηση της κοπής το 2006.μέχρι το τέλος του προγράμματος είχαν κοπεί 5 εκτάρια καλαμώνα, 1 το καλοκαίρι και 4 το χειμώνα. Η κοπή θα συνεχιστεί και μετά το τέλος του προγράμματος Life, ως ένας σημαντικός παράγοντας στη διαχείριση της περιοχής.

 Εγκατάσταση και λειτουργία προγράμματος φύλαξης του υγρότοπου

Δύο φύλακες προσελήφθησαν από το πρόγραμμα για να αποτρέψουν τις παράνομες δραστηριότητες (παράνομο κυνήγι, υλοτομία και ψάρεμα) στην ευρύτερη περιοχή του υγροτόπου. Συνεργάστηκαν με τους φύλακες του Δασαρχείου Έδεσσας και το προσωπικό του Κέντρου Ενημέρωσης, συγκροτώντας μια ομάδα με συνεχή παρουσία στην περιοχή. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την πολύ σημαντική μείωση των παράνομων δραστηριοτήτων στην προστατευμένη περιοχή.

 Υλοποίηση σχεδίου παρακολούθησης του υγροτόπου

Ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης με τρεις κύριους άξονες (παρακολούθησης ειδών πτηνών προτεραιότητας, παρακολούθηση οικοτόπων και παρακολούθηση της ποιότητας του νερού) υλοποιήθηκε από το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. σε συνεργασία με την ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ, παρέχοντας πολύτιμα αποτελέσματα όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των δράσεων του προγράμματος και την κατάσταση του υγροτόπου.

 Βελτίωση ικανοτήτων παρουσίασης με τη δημιουργία αίθουσας ερμηνείας περιβάλλοντος

Το μικρό ξύλινο Κέντρο Ενημέρωσης Υγροτόπου που εγκαταστάθηκε κατά τη διάρκεια του προηγούμενου προγράμματος Life στην περιοχή, επεκτάθηκε με τη δημιουργία αίθουσας ερμηνείας περιβάλλοντος, για να χρησιμοποιηθεί για την προβολή slide shows και παρουσιάσεων σε επισκέπτες και σχολεία. Με την επέκταση αυτή το Κέντρο Ενημέρωσης διαθέτει πλέον διπλάσια έκταση και μπορεί να φιλοξενήσει ομάδες έως και 20 ατόμων.

 Λειτουργία του Κέντρου Ενημέρωσης Υγροτόπου

Η λειτουργία του Κέντρου ήταν συνεχής καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, με την πρόσληψη από το Δήμο Έδεσσας ενός ατόμου υπεύθυνου για την πληροφόρηση των επισκεπτών και των σχολείων. Το κέντρο είναι ανοικτό κάθε μέρα για 7 ώρες.

 Εγκατάσταση δύο παρατηρητηρίων και επέκταση μονοπατιών φύσης

Για την ευαισθητοποίηση του κοινού και τις δραστηριότητες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, καθώς και για τις δυνατότητες οικοτουρισμού του υγροτόπου, αποφασίστηκε να κατασκευαστούν επαρκείς υποδομές που θα ελαχιστοποιούν την διατάραξη της περιοχής από τους επισκέπτες. Για το λόγο αυτό η ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ παρήγαγε λεπτομερή σχέδια για ένα παρατηρητήριο πουλιών, για ένα τοιχίο θέασης και για την κατασκευή 3 χλμ. μονοπατιών φύσης με πινακίδες ερμηνείας. Η Ν.Α. Πέλλας υλοποίησε αυτά τα σχέδια και κατασκεύασε τις εγκαταστάσεις.

 Παραγωγή υλικού ερμηνείας περιβάλλοντος

Παράχθηκε ένα δίγλωσσο (Ελληνικά και Αγγλικά) φυλλάδιο σε 10.000 αντίτυπα, καθώς και ένας μικρός οικοτουριστικός οδηγός (5.000 αντίτυπα) με χρήσιμες πληροφορίες (χάρτες, περιγραφή σημαντικών ειδών, παραδοσιακές δραστηριότητες, καταλύματα κλπ) για τους επισκέπτες. Το υλικό ετοιμάστηκε από την ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ και παράχθηκε από τη Ν.Α. Πέλλας. Επίσης ο Δήμος Έδεσσας δημιούργησε την ιστοσελίδα του προγράμματος (www.edessacity.gr/development/life) με σκοπό την παροχή πληροφοριών για την προστατευόμενη περιοχή και το πρόγραμμα Life.

 Δημιουργία υλικού περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τον υγρότοπο

Δημιουργήθηκε ένα πακέτο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τον υγρότοπο, που περιείχε πληροφορίες για τα είδη προτεραιότητας και τα ενδιαιτήματα, καθώς και απλές οδηγίες για εκπαιδευτικές δραστηριότητες στην ύπαιθρο για τα σχολεία. Το πακέτο περιλαμβάνει ένα manual δραστηριοτήτων για τους καθηγητές και ένα για τους μαθητές. Παράχθηκε από την ΕΝΔΙΑΙΤΗΜΑ και τη Ν.Ν Πέλλας, σε συνεργασία με Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, σε 1.000 αντίτυπα και μοιράστηκε στα σχολεία της ευρύτερης περιοχής.

 Διοργάνωση συναντήσεων και ημερίδων και μιας διεθνούς συνάντησης εργασίας

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος διοργανώθηκαν δύο δημόσιες ημερίδες (μία στην αρχή και μία στο τέλος του προγράμματος) για την προβολή των στόχων του προγράμματος και την αύξηση της τοπικής συναίνεσης για τα θέματα διαχείρισης των Περιοχών Ειδικής Προστασίας. Επίσης διοργανώθηκε μια διεθνής συνάντηση εργασίας για την προώθηση αειφόρων πρακτικών χρήσης του υγροτόπου.

Συμπέρασμα

Αυτές ήταν οι δράσεις του προγράμματος Life. Οι περισσότερες υλοποιήθηκαν επιτυχώς, ενώ κάποιες θα μπορούσαν να υλοποιηθούν καλύτερα κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Όμως η σημαντικότερη επιτυχία του προγράμματος ήταν το ότι κατάφερε να ενώσει και να συντονίσει όλους τους συμμετέχοντες, καθώς και την τοπική κοινωνία, σε μια συνεχιζόμενη προσπάθεια προς την κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης της περιοχής του υγροτόπου.

Συγκρίνοντας τη σημερινή κατάσταση με αυτή προ δέκα ετών, όπου πολλοί από τους ντόπιους κατοίκους ζητούσαν την αποξήρανση του υγροτόπου και τη μετατροπή του σε αγροτεμάχια, τώρα όλοι έχουν καταλάβει τη σημασία του οικοσυστήματος του υγροτόπου και τη δυνατότητα αειφόρου ανάπτυξης ολόκληρης της περιοχής, χρησιμοποιώντας την Περιοχή Ειδικής Προστασίας ως κύριο όχημα. Οι οικοτουριστικές δραστηριότητες, μαζί με την αναγέννηση των παραδοσιακών αγροτικών πρακτικών, ψάρεμα και κτηνοτροφία, με τρόπο συμβατό με την προστασία της βιοποικιλότητας της περιοχής, προβλέπονται από την τοπική κοινωνία και τις αρχές ως ο δρόμος προς τα εμπρός. Και αυτό μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στην υλοποίηση των δύο προγραμμάτων Life στην περιοχή. Ας ελπίσουμε ότι η προσπάθεια αυτή θα συνεχιστεί, για το καλό της τοπικής κοινωνίας και της βιοποικιλότητας της προστατευόμενης περιοχής.

 

LIFE (C) 2005-2008  .

ΚΕΝΤΡΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ

 

Πρόγραμμα LIFE NATURA 2000
O Υγρότοπος Τα Προβλήματα
Η Φύση Ο Άνθρωπος
Η Συνύπαρξη Δράσεις

[Έδεσσα] [Τι θα δείτε] [Ιστορία] [Φιλοξενία] [ Χειμερινές Αποδράσεις] [Φυσική Ομορφιά]
 [Οδηγός Χάρτης πόλης] [Διασκέδαση] [Δραστηριότητες] [Παραδοσιακή Κουζίνα]
 [Παραδοσιακές Εκδηλώσεις] [Κέντρο Τουριστικής Πληροφόρησης]

Ορεινή Πέλλα γνωρίστε την και περιηγηθείτε.

www.edessacity.gr

Copyright © 1997-2005 Creative ΔΕΚΕ\EDP-M.I.S. All rights reserved.